Monday, February 6, 2023
spot_imgspot_imgspot_imgspot_img

Latest Posts

Zhvillimi ekonomik si mundësi për stabilizimin e veriut

Krijimi i një zone të lirë ekonomike në veri të Kosovës – pjesë e banuar me shumicë serbe – shihet si mundësi e mirë për normalizimin e raporteve mes Kosovës dhe Serbisë.

“Evropa është një model se si ekonomia mund të jetë një katalizator i përafrimit të shteteve”, thotë për Radion Evropa e Lirë Safet Gërxhaliu, ekspert i çështjeve ekonomike.

“Shtetet e Bashkimit Evropian nuk është se e duan njëra-tjetrën si vende anëtare, por ato i bashkon ekonomia dhe interesi ekonomik”, thotë ai.

Zona e lirë ekonomike është një territor që ka një status të veçantë ekonomik. Kompanitë atje tatohen më pak ose fare, për të inkurajuar aktivitetin ekonomik.

Ideja për krijimin e një zone të tillë në veri është hedhur qysh në mes të dhjetorit nga i dërguari i posaçëm i Shteteve të Bashkuara për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar.

Në një intervistë për një medium në Serbi, ai ka thënë se Mitrovica e Veriut mund të bëhet “një zonë pa taksa, një qendër për shpërndarje dhe për transport dhe një treg i përbashkët rajonal”.

Të mërkurën e 11 janarit, në një takim me gazetarët në Prishtinë, Escobar ka thënë se kur ka folur për krijimin e një zone të tillë ekonomike, ka menduar për njerëzit në veri të Kosovës, të cilët, sipas tij, “ballafaqohen me probleme, janë të izoluar dhe nën presion”.

“Ndoshta ka mënyra për t’i shikuar ato mundësitë që krijohen nga potenciali ekonomik i hapjes së Mitrovicës me rajonin, dhe shndërrimi i saj në një pikë, ku njerëzit nga rajoni, sidomos nga Serbia dhe Kosova, mund të shikojnë mënyra për një qëllim të përbashkët, të cilin të gjithë e duan, e që është zhvillimi ekonomik, një e ardhme më e ndritur për rajonin, posaçërisht për gjeneratën e ardhshme”, ka thënë Escobar.

“Ky mund të jetë një opsion, por ne duhet t’i kalojmë krizat aktuale për të arritur në një pikë, ku mund të kërkojmë vërtet zgjidhje reale dhe të qëndrueshme”, ka shtuar ai.

Në katër komunat në veri të Kosovës të banuara më shumicë serbe – Mitrovicë e Veriut, Leposaviq, Zubin Potok dhe Zveçan – situata politike dhe e sigurisë është e paqëndrueshme qysh pas luftës, më 1999.

Komuniteti lokal shpesh nuk u bindet vendimeve të Prishtinës zyrtare dhe pakënaqësitë i shpreh në forma të ndryshme, përfshirë bllokimin e rrugëve, protestat apo tërheqjen nga institucionet.

Gërxhaliu thotë se për përafrimin e interesave të Kosovës dhe Serbisë, si mekanizëm duhet të shfrytëzohet ekonomia.

“Duhet të bëhet çmos që në rend të parë të ketë marrëveshje politike [mes Kosovës dhe Serbisë] dhe të analizohen të gjitha modalitetet që ekonomia t’i përafrojë ato”, thotë ai.

Duke komentuar idenë për zonën e lirë ekonomike në veri të Kosovës, Gërxhaliu thotë se fillimisht duhet një studim i fizibilitetit, apo i vlerësimit, në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë dhe ekspertët e fushës së ekonomisë.

Sipas tij, ajo do të duhej të ishte gjithsesi nën mbikëqyrjen e faktorit ndërkombëtar dhe nuk do të duhej të kishte kompetenca njëetnike, por multietnike.

“Raportet e Kosovës dhe Serbisë janë të brishta. Në këtë drejtim, edhe vetë zbatimi i marrëveshjeve është një pikë e dobët. Në Ballkan, i huaji dhe gjuha e huaj janë gjithmonë të vlerësuara… Në këtë rast, me një garanci nga SHBA-ja, një zonë e tillë do të kishte rëndësi dhe funksionalitet”, thotë Gërxhaliu.

Funksionalizimi i një zone ekonomike me qasje të veçantë doganore, përkatësisht lehtësira doganore, mund të jetë tërheqës edhe për investitorët e huaj, thekson ai.

Tërheqja e dy apo tri kompanive ndërkombëtare në këtë zonë ekonomike, sipas tij, do të ndikonte në rritjen e mirëqenies ekonomike dhe sociale për banorët vendas.

“Situatat e paqëndrueshme politike në veri të Kosovës do të mund të tejkaloheshin me fuqizimin ekonomik të rajonit të Mitrovicës dhe të banorëve në atë pjesë”, thotë Gërxhaliu.

Drejtori i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka, thotë se raportet ndëretnike dhe situata që e ka karakterizuar veriun e Kosovës që nga paslufta, e bëjnë shumë të nevojshme krijimin e një zonë ekonomike atje.

“Nevoja për zhvillim të përshpejtuar ekonomik në vend dhe krijimi i vendeve të qëndrueshme të punës janë ndër kërkesat parësore të banorëve të Mitrovicës, por edhe të Kosovës në përgjithësi”, thotë Zeka për Radion Evropa e Lirë.

Sipas tij, në atë zonë ekonomike do të duhej t’u jepej përparësi bizneseve të huaja dhe vendore në sektorin e prodhimit.

“Shtyrja përpara e krijimit të një zone ekonomike do të sillte përfitime edhe për Qeverinë, pasi që, në praktikë, fuqizimi ekonomik i qytetarëve do t’i zbuste dhe përmirësonte problemet ndëretnike në këtë pjesë të vendit”, thotë Zeka.

Qyteti i Mitrovicës dhe të gjitha komunat e pjesës veriore të Kosovës, shton ai, kanë potenciale të shumta ekonomike – në veçanti minerare.

Latest Posts

spot_imgspot_imgspot_imgspot_img

Don't Miss